თამბაქოს კვამლში

Conan Doyle with pipeჰოლმსიანური პოსტებისთვის ზოგი მოთხრობა რომ გადავიკითხე, ზოგიც – ფილმი ვნახე, თურმე, ბევრი რამ არ მახსოვდა. ამ პოსტის “მასალაც” მაშინ დამიგროვდა. იქ ვეღარ ჩავაკვეხე და იყოს ასე, აპენდიქსის სახით. Smile

ქონან დოილს მისი გმირების საყვარელი თამბაქოს ჯიშიც აქვს ნახსენები, სიგარეტიც, ჩიბუხის სახეობაც… დღეს ამ ამბავს ფროდაქთ ფლეისმენთი ჰქვია. Smile მწერალი, კი იყო ექიმი, მაგრამ თამბაქოს დიდი მოყვარული გახლდათ და სწორედ ჩიბუხს ანიჭებდა უპირატესობას.

თამბაქოს მცენარეს პირველებმა მაიას ტომმა მიაქცია ყურადღება. ჯერ გემო გაუსინჯეს, მერე დაღეჭეს და ბოლოს ცეცხლი წაუკიდეს და გააბოლეს.  ეს 3’000 წლის წინ მოხდაო – ასე მიიჩნევდნენ ისტორიკოსები, თუმცა ჰოლანდიელმა არქეოლოგებმა ლაოსში გათხრების დროს აღმოაჩინეს ჩიბუხი, რომელიც 5’000 წლისაა. აფრიკის მაცხოვრებლებიც არ უნდა გამოგვრჩეს სათვალავიდან, ისინიც ძველი და გამოუსწორებელი მწეველები იყვნენ.

Beautiful Pipes 8ინდიელთა უძველესი ჩიბუხები, ჩრდილოეთ ამერიკაში ქვისგან და სამხრეთ ამერიკაში კი ხისგანაა დამზადებული. აზიელები იყენებდნენ ბამბუკს. ამერიკელებმა, მოგვიანებით, სიმინდის ტაროსგან დაიწყეს ჩიბუხების დამზადება. ინგლისელები თიხას ანიჭებდნენ უპირატესობას. იცვლებოდა ჩიბუხის ფორმაცა და კონსტრუქციაც. ეს ყველაფერი: ფორმაც, კონსტრუქციული თავისებურებანი, მუნდშტუკის სიგრძე, დამზადებისთვის გამოყენებული მასალა უბრალო რამ არ გეგონოთ – გავლენას ახდენდა და ახდენს გემოზე, არომატზე და მწეველის გუნება-განწყობაზეც. Smile

Continue reading

ტარანტული

რაც ძალიან მიყვარს, იმაზე წერა მიჭირს ხოლმე. წიგნებზეც – ასეა. საკუთარი ნაწერის შეფასება სადაური წესია, მაგრამ პოსტი ამერიკელ ფსიქოპათ ბრეთ ისთონ ელისზე, იმჰო, საუკეთესოა ბლოგზე. განა ელისი არ მომწონს, კარგი მწერალია, ნამდვილად, მაგრამ ტიერი ჟონკეს “ტარანტული” გაცილებით უფრო მომწონს, არადა პოსტს ვერ მოვაბი თავი. ტოლსტოის არ გადაუწერია “ომი და მშვიდობა” იმდენჯერ, რამდენჯერაც მე ეს პოსტი. Smile

რაც არის-არის. როგორც არის ახლა ისე გამოვაქვეყნებ და თქვენ – “ტარანტული” ჩამოქაჩეთ. ფსიქოლოგიური თრილერის ჟანრის მოყვარულნი არ ინანებთ. ერთ-ერთი ყველაზე მაგარი წიგნია, რაც დაუწერიათ.

Thierry Jonquetტიერი ჟონკე (Thierry Jonquet) უცნაური ბედის მწერალია. ბევრი რაღაც წიგნი აქვს დაწერილი და ერთი შედევრი და მაინც თითქმის უცნობია. საფრანგეთს გარეთ – მთლად უცნობიც. რაღაც წიგნებიო ვთქვი, იმიტომ რომ სხვები არ წამიკითხავს. ვერც წავიკითხავდი – “ტარანტულის” გარდა არაფერია რუსულად ან ინგლისურად თარგმნილი (“ტარანტული” – არც ქართულადაა), ჩემი ფრანგული კი ტაქსისტებს ყოფნის ძლივს და შოკოლადიანი კრეპის შეკვეთას.

ჟონკე საფრანგეთში პოპულარული პოლარის ჟანრში მუშაობდა. პოლარი პოლიციური დეტექტივია, მაგრამ პოლიტიკური შეფერილობითა და სოციალური დრამის ელემენტებით დახუნძლული. ავტორები დანაშაულის ფესვებს, როგორც წესი, პოლიტიკურ სისტემაში ეძებენ. მემარცხენეები არიან. ასეთი იყო ტიერი ჟონკეც.  ახალგაზრდობაში მაოიზმით იყო გატაცებული. შემდეგ, ტროცკისტულ დაჯგუფებას, კომუნისტ-რევოლუციონერთა ლიგას შეუერთდა. მოკლედ – ვერაფერი მოსაწონი. Smile ჩემი გემოვნებით ტიპური “ლევაკი” და თავგზააბნეული, მაგრამ ნიჭიერი კაცი იყო. უნიჭო ლევაკებმა დიდი-დიდი “ქარძნები მუწებს” დაწერონ, ისიც – შეცდომით. ნიჭიერს – “ტარანტულიც” შეუძლია. წიგნი, რომელსაც მისი პოლიტიკური გატაცებები ვერ აფუჭებს და ერთ-ერთი საუკეთესო ფსიქოლოგიური თრილერია, რაც წამიკითხავს. ფსიქოლოგიური თრილერები კი, იცოცხლე, ბევრი მაქვს წაკითხული.

ტიერი ჟონკე განათლებით ფილოსოფოსია. მოგვიანებით – ფიზიოთერაპიაც შეისწავლა, ბოლოს – ფსიქიატრია (ეს ამბავი “სატარანტულოდ” ძალიან გამოადგა). კარგი იუმორის გრძნობა აქვს (შავი) და ბუნებით – ბუნტარია. ფროიდსაც კარგად იცნობს და ფსევდონიმად რამონ მერკადერი შეირჩია – IYKWIM.

“ტარანტული” (Mygale) გამომცემლობა “გალიმარმა” გამოსცა 1984 წელს. სწორედ Gallimard არის პოლარის ჟანრის დაუღალავი პოპულარიზატორი და ჟონკესთანაც თანამშრომლობდა, თუმცა “ტარანტული” სხვა ჟანრია. ეს არის რომანი პლასტიკურ ქირურგზე, რომელიც იდეალური ქალის “აწყობას” ცდილობს… მიახლოებით – ასეა. მეტი რომ დავწერო, დაგასფოლერებთ და არ მეპატიება, თუმცა, ვისაც პედრო ალმოდოვარის 2011 წლის ე.წ. ეკრანიზაცია ნანახი გაქვთ, დასფოილერებულები ხართ და ეგაა. მეტ-ნაკლებად. მაგრამ ალმოდოვარის ცოდვებს მე ვერ ავწევ. დაუნდობლად გააფუჭა წიგნი. დაუნანებლად. აიღო შედევრი და გადაიღო – პაპსა. ერთი ჩვენებურის ფრთიან ფრაზას რომ დავესესხო, ჟონკე რომ ცოცხალი ყოფილიყო, საფლავში გადაბრუნდებოდა…

Continue reading

ქართველი მწერლები და ალან გინზბერგი

შაბათის პოსტი

1985 წელს საბჭოთა მწერლების კავშირმა ამერიკელ მწერალთა დელეგაციას უმასპინძლა. ერთგვარი შემოქმედებითი ტური ჰქონდათ საბჭოეთში. რა თქმა უნდა, საქართველოს სს რესპუბლიკაშიც ჩამოვიდნენ. სხვათა გვერდით, დელეგაციაში იყვნენ ბობ დილანი და ალან გინზბერგი.

აქ მწერალთა კავშირმა დიდი მიღება გაუმართა. გინზბერგს უკითხავს მასპინძლებისთვის – თქვენთან გეები თუ არიანო…. თუ არ არიან – აბა, რა დემოკრატია გაქვთო. ეს პერესტროიკის დრო იყო და რომ არ შერცხვენილიყო საბჭოთა რეფორმები და სოციალიზმი ადამიანური სახით, პირველი ვინც თვალში მოხვდათ (ეს კი რეზო ამაშუკელი აღმოჩნდა) იმაზე მიუთითეს – აი, ესაა გეი-პოეტიო.

გინზბერგს გახარებია, მივარდა თურმე ბატონ რეზოს და ხელი ჩამოართვა. ბატონი რეზო კიდევ ინგლისურს ვერა სხლავდა და ვერ გაიგო რაზე იყო ლაპარაკი, იფიქრა ჩემი პოეზიის დამფასებლები ამერიკაშიც ყოფილანო და ბედნიერმა საკუთარი პოეტური კრებული აჩუქა გინზბერგს. ავტოგრაფით.

ამის მერე გინზბერგი თავს იწონებდა, საბჭოთა გეი-პოეზიის მამას ვიცნობ და მისი ნაჩუქარი წიგნიც მაქვსო.

Continue reading

კომისარი, რომელიც (არ) იჯღანება

ჯერ ეს:

ფრანგი კომისარი ჟიულ მეგრე ბელგიელი მწერლის, ჟოჟ სიმენონის ნაწარმოებში “ცაცია პიეტრი” გამოჩნდა პირველად 1931 წელს, სადაც მას მთავარი როლი სრულიადაც არ ეთმობოდა. მოგვიანებით ჟიულ მეგრე წინა პლანზე გამოვიდა და მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ პოლიცილ-გამომძიებლადაც იქცა. მან დაამსხვრია ყეყეჩი და ბრიყვი პოლიციელის ის იმიჯი, ქონან დოილმა და ქრისთიმ რომ დაამკვიდრეს.

მეგრემ სამსახური რიგით პოლიციელად დაიწყო და დივიზიის კომისრად დაამთავრა. სიტყვაძუნწი და უაღრესად კეთილი ადამიანია. დამნაშავეებიც ეცოდება და ცდილობს მათ სულებში ჩაიხედოს – მეგრესგან, ალბათ, კარგი მღვდელი დადგებოდა. თანამშრომლების მიმართ მომთხოვნია, ამასთან, პატრონობს, ასწავლის და შეცდომებსაც პატიობს. გუნდური მუშაობა მისთვის წარმატების საფუძველია. მეგრე, პირველ ყოვლისა, ფაქტებს ენდობა, თუმცა, ხანდახან, მეუღლის ინტუიციასაც უგდებს ხოლმე ყურს.

კარგი მეოჯახე და მოსიყვარულე, ერთგული ქმარია.

ჰოლმსისა არ იყოს, გამოუსწორებელი მწეველია და ჩიბუხების მთელი კოლექციაც აქვს. როგორც ფრანგს შეეფერება, უყვარს ღვინო, სიდრი, პასტისი და, ზოგჯერ, ლუდიც. ნამდვილი გურმანია – მისი მეუღლე კარგი კულინარია.

და შემდეგ – ეს:

Mr. Bean

ხედავთ რამე საერთოს?

Continue reading

რაღაც … დანიის სამეფოში

Journal 64ამ წიგნის წაკითხვის შემდეგ აუცილებლად შეძვრებით ინტერნეტში და ეჭვშეპარვით დაგუგლავთ იქ აღწერილ ამბებს – მართალია თუ არა. იმდენად შემზარავია ეს ამბები. იმდენად დაუჯერებელია. დაუჯერებელია, რომ მას შემდეგ, რაც ნიურნბერგის ტრიბუნალმა ფაშისტურ კანონებს განაჩენი გამოუტანა, კიდევ ლამის 20 წლის განმავლობაში ეს კანონები კვლავ მოქმედებდნენ. ევროპული სახელმწიფო კვლავ ანადგურებდა ადამიანებს ამ კანონების ძალით. ღიად. ხელისუფლების განჩინებით. სასამართლოს დადგენილებით. ამომრჩეველთა დიდი ნაწილის მხარდაჭერითა და საზოგადოების მორცხვი მდუმარებით. ვინც ერთხელ მაინც ყოფილა დანიაში, ურთიერთობა ჰქონია დანიელებთან, შეძრწუნდება, რომ ეს ამბები სწორედ ამ ლამაზ ქვეყანაში ხდებოდა. და ვერ დაიჯერებს. მაგრამ იუსი ადლერ-ოლსენმა კარგად იცის, რასაც აღწერს. პირველწყაროდან. საკუთარი თვალით ნანახით და მამის მონათხრობიდან იცის. მამამისი ექიმი იყო, ფსიქიატრი.  ამ ამბების თვითმხილველი. ნაწილობრივ – მონაწილე, ნაწილობრივ ის, ვინც “მორცხვად დუმდა”. თუმცა, მხოლოდ იუსი ადლერ-ოლსენის მამა არ დუმდა მორცხვად – როგორც ზემოთაც ვთქვი დუმდა ყველა ან – თითქმის ყველა. და დღესაც, ადენი წლის შემდეგ, დანიელებს არ უყვართ იმ ამბების გახსენება, მითუფრო – უცხო ყურის გასაგონად. მაგრამ იუსი ადლერ-ოლსენს დუმილი არ უყვარს. მან დაწერა ამბებზე, რაზეც საუბარს ერიდებოდნენ. და გამოსცა წიგნი უამრავ ენაზე. ინგლისურ თარგმანში კი სახელად დაარქვა “ბრალი” (Guilt).

მინდა, კიდევ მეტი ვთქვა ამ რომანში აღწერილ ამბებზე (მითუფრო რომ ბევრი რამ ქართველებისთვისაც იქნება ნაცნობი), მაგრამ ნება არ მაქვს – სხვა შემთხვევაში იძულებული გავხდები დაგასფოილეროთ, “ბრალი” კი დეტექტივია. და დეტექტივის მიმოხილვას თუ წერ, მკითხველის დასფოილერებაც დიდი ბრალია…

Continue reading

ძაღლი, ნიანგი, ლევ ტოლსტოი და მათი მეგობრები

აქა ამბავი თეთრი ბიგლის და მწვანე ნიანგის დაძმობილებისა.

Snoopy & Belleიცით თუ არა, ვინ არის სნუფი? ბიგლის ჯიშის ძაღლია. ამერიკელი კარტუნისტის, ჩარლზ შულცის (Charles M. Schulz) პოპულარული კომიქსის Peanuts-ის გმირი. მართალია, 1950 წელს დაიბადა და პატარა აღარ ეთქმის, მაგრამ მაინც ლეკვია. და როგორც ყველა ლეკვს შეეფერება – ძალიან ანცი და მხიარული. 2010-ში 60 წლის იუბილეც დიდი ზარ-ზეიმით აღნიშნა. დღესასწაულის ანიმატორობა იაპონელმა დიზაინერმა, ჰაიატო კოჰამამ (Hayato Kohama) ითავა, რომელმაც 15 სხვადასხვა კომპანიას სთხოვა კარგი რამე-რუმეების შექმნა სნუფისა და მისი მეგობრების თემაზე. მათ შორის იყო Lacoste-იც.

Peanuts 60 Hayato Kohama

Peanuts x Lacoste 60 Snoopy

Continue reading

ეტიუდი სადო-მაზო ფერებში

ამბოხის თეორია

Portrait-of-the-Marquis-de-Sadeეს პოსტი, ალბათ, ბევრად უფრო მყვირალა, ხმაურიან და სკანდალურ სათაურს იმსახურებდა, მაგრამ მისი სათაური ისეთივე მოკრძალებულია, როგორიც იყო თავად დონასიენ ალფონს ფრანსუა დე სადი (Donatien Alphonse François de Sade), რომელიც მსოფლიო ლიტერატურისა და ფილოსოფიის ისტორიაში მარკიზ დე სადის (Marquis de Sade) სახელითაა ცნობილი.

არისტოკრატი და პატრიოტი

ის ფრანგი არისტოკრატული ოჯახის წარმომადგენელი იყო, მამა – დიპლომატი და მაღალი თანამდებობის პირი (მეფისნაცვალი და დესპანი, ერთი პირობა რუსეთშიც იყო ელჩად), დედა კი – პრინც კონდეს ფრეილინა. ფსიქოანალიზით გატაცებული მკვლევარნი, მოგვიანებით, დე სადის ცხოვრებისეულ კრედოსა და გატაცებებს მის ბავშვობაში მოუძებნიან გასაღებს – სადაც მომავალი მწერლის სწავლა-განათლებას ბიძამისი – ცნობილი ლიტერატორი და თეოლოგი აბატი დე სადი კურირებდა, სადაც ის იეზუიტთა სასწავლებელში მიაბარეს, სადაც მისი მშობლების ქორწინება უიღბლო აღმოჩნდა და ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ…   ასე იყო თუ ისე, ფრანსუა დე სადმა ბავშვობიდანვე გამოავლინა ჯიუტი და ფეთქებადი ხასიათი – მისი პირველი მსხვერპლი პატარა პრინცი კონდე გახლდათ, რომელიც დე სადს შემოელახა (მოგვიანებით, დე სადისა და კონდეს ოჯახები დამოყვრდება, როდესაც მარკიზის ვაჟი არმანი პრინცესა კონდეზე იქორწინებს). შვიდწლიანი ომის დროს (მასშტაბური სამხედრო კონფლიქტი საფრანგეთ-ავსტრია-ესპანეთსა და პრუსია-ბრიტანეთს შორის) მისი შეუპოვრობა და მრისხანება უკვე პრუსიელებს დაატყდათ თავს და ფრანსუა დე სადი ომის დასრულებას კაპიტნის ჩინითა და ჯილდოებით დამშვენებული შეხვდა… მოგვიანებით მაიორის, დაბოლოს პოლკოვნიკის ჩინიც დაიმსახურა.

მოსიყვარულე შვილი, მეუღლე, სოდომიტი და კანონისგან დევნილი

Continue reading