საუკუნის ნოსტალგია

შაბათის პოსტი

უფროკი – 90-იანების. იმ მშვენიერი დროის, როცა დენი იყო გათიშვით, მეტრო გვირაბში გაჩხერით და ფული – ბღუჯა-ბღუჯა კუპონით.

როგორც ვატყობ, ისევ იმ დროში ვბრუნდებით და, დროა, გავიხსენოთ ნივთები, რომელთა გარეშეც ცხოვრება გაუსაძლისი იქნებოდა.

დავიწყოთ სეზონურად:

ფუჯიქსი. იაპონური საოცრება, რომელმაც ქართველი ერი გაყინვას გადაარჩინა. მისი მოხმარების წესი იყო მარტივი – ჩაასხამდი ნავთს, მიიტანდი ასანთს ან სანთებელას ფთილასთან ფრთხილად, მოუკიდებდი და… აღუღუნდებოდა, მაგრამ რას აღუღუნდებოდა!

Fujix

ფუჯიქსი იდგა ხოლმე ოთახის შუაში – დედაცეცხლივით. საპატიო ადგილას. ოთახის კარი, სადაც ფუჯიქსი იყო, უნდა გამოგეკეტა, რომ სითბო არ გაფანტულიყო. შემოუსხდებოდა მთელი ოჯახი ირგვლივ და ზედ ჩაიდანსაც შემოასკუპებდნენ ხოლმე – თან გათბობდა, თან წყალსაც გააცხელებდა.

Continue reading

პოლკოვნიკი პავლენკო

Pavlenko 1საღამო ხანი იყო. ღამის პირი. იმ დილით პოლკოვნიკ პავლენკოს მორიგი სამხედრო წოდება მიანიჭეს. ახლა სარკის წინ იდგა, კიტელზე ძველი სამხრეულები უკვე აეჭრა და გენერლის პაგონებს იზომებდა. ამ დროს კონდახის დარტყმით შემოუმტვრიეს კარი. ოთახში შეიარაღებული ადამიანები შემოცვივდნენ. პავლენკო გაკოჭეს და წაიყვანეს – ასე დასრულდა იმ ადამიანის კარიერა, ვისი თავგადასავალიც გამოგონილს ჰგავს, თუმცა სრული სიმართლეა.

კარიერა იწყება გასული საუკუნის 30-იანი წლების ბოლოს, როდესაც ნიკოლაი (მიკოლა) პავლენკომ “სამხედრო-სამშენებლო ტრესტში“ (ვაინსპეცსტროიში) დაიწყო მუშაობა. კარგი ორგანიზატორი აღმოჩნდა, დღეს როგორც იტყვიან –  ნიჭიერი მენეჯერი. კადრები კი, ულვაშას თქმით ყველაფერს რომ წყვეტენ, ძალიან ჭირდა იმ დროს. პავლენკო სამშენებლო-საინჟინრო ბრიგადის მეთაურად დანიშნეს, ლეიტენანტის წოდება მიანიჭეს. ამ დროს ომიც დაიწყო. ბრიგადა ბელარუსიაში იყო განთავსებული – საზღვართან ახლოს. გერმანელებმა ელვისებური წინსვლის დროს კინაღამ ალყაში მოაქციეს, მაგრამ გაუმართლა, ალყას თავი დააღწია და წითელი არმიის სხვა ნაწილებთან ერთად უკუდახევა დაიწყო. ასე ირბინა მოსკოვამდე. სადაც, ჩანს, მობეზრდა, ჯარი მიატოვა – დეზერტირობა არჩია. ალბათ, ჩვენება ჰქონდა რაღაც, წინათგრძნობა, იმიტომ რომ ვიაზმასთან გერმანელებმა საბჭოთა ნაწილები ალყაში მოაქციეს და გაანადგურეს. პავლენკოც იქ უნდა დაღუპულიყო, მაგრამ გულმა უგრძნო. ამის ნაცვლად ტვერში აღმოჩნდა (მაშინ – კალინინი ერქვა), სადაც ნათესავები ეგულებოდა. მათ შეიფარეს. აქედან იწყება მისი საოცარი ისტორიაც. ერთი დურგალი გაიცნო. დურგალი რა – დურგლის შეგირდი. შეგირდი კი იყო, მაგრამ ნიჭიერი მხატვარი იყო ვიღაც, ნიძლავზე ჩექმის რეზინის ძირიდან საბჭოთა გერბი გამოჭრა და პავლენკოს გენიალური იდეა მოაფიქრდა. იმდენად დაუჯერებელი და ფანტასტიური, რომ მოსაფიქრებლადაც ძნელი იყო, განსახორციელებლად – მითუფრო. მაგრამ – განახორციელა. გამოიგონა “სამხედრო-სამშენებლო სამმართველო ნომერი 5”. ბეჭედი იმ დურგალს გამოაჭრევინა. თავისთვის კაპიტნის წოდება გამოიწერა. შეიამხანაგა სხვა კიდევ რამდენიმე და პირდაპირ ქალაქკომს (ჩვენებურად – მერიას) მიადგა. ჯერ მისი ბრიგადისთვის სურსათი მოითხოვა. მისცეს. შემდეგ დაიწყო წერილების გზავნა – ახალგაზრდები, ვინც ფრონტზე მოქმედ სამხედრო ნაწილებში არ ირიცხებიან, ზურგის სამსახურისთვის გამომიგზავნეთო. ქალაქკომებს წერდა, რაიკომებს, კომენდატურებს, სამხედრო-საველე ჰოსპიტლებს. ასე ააგროვა ხალხი. შემდეგ უკვე საქმეს მიჰყო ხელი – აშენებდა სანგრებს, გზებს, ხიდებს, დანგრეულ შენობებს არემონტებდა. ომი იყო და საქმეს რა გამოლევდა. გაგანია სტალინურ კომუნიზმში პავლენკომ კაპიტალიზმის პატარა კუნძული შექმნა. როგორც კაპიტალისტს შეეფერება, კარგად მუშაობდა – სწრაფად და ხარისხიანად, ამიტომ, მის სამშენებლო ნაწილს შეკვეთები არ აკლდა. სანამ სახელმწიფო ბიუროკრატია შემოტრიალდებოდა – დაამტკიცებდნენ გეგმას, დახაზავდნენ პროექტს, ერთი სამინისტროდან მეორეს შეუთანხმებდნენ, პავლენკოს ყველაფერი მომთავრებული ჰქონდა. აშენებულიც და ჩაბარებულიც. ალბათ, უკვე ამ ამბავს უნდა გაეჩინა ეჭვი – ვინ მუშაობდა მაშინ ასე. მაგრამ პავლენკოს საბუთები წესრიგში ჰქონდა. ბეჭედი, შტამპი. სამხედრო მუნდირი ეცვა. ჯარისკაცები “ჩესტს” უღებდნენ. სამმართველოები კი მაშინ იმდენი იყო, ვინ დაიხსომებდა. ნამდვილი იყო თუ გამოგონილი. ასე შენებ-შენებით იარა ბერლინამდე.

Continue reading

მარშალი და ლურჯი წვერი

Gilles de Raisგამომართვი გასაღებების აცმა – ყველა ოთახი შენს განკარგულებაშია, მხოლოდ ის პაწია კარი არ გააღო, სასახლის ყველაზე ბნელ კუნჭულშიო… ამას რომ ეტყვი ქალს, აბა რომელს გაუძლებს გული, აკრძალული კარი არ გააღოს და ოთახში არ შეიჭყიტოს სულ ერთი წამით, სულ ერთი თვალით… შემდეგ რაც მოხდა კი ვიცით – შარლ პერომ აღწერა.

ლურჯწვერას პროტოტიპიც ჰყავდა, თუმცა ინგლისელები და ფრანგები ვერ თანხმდებიან, ეს პროტოტიპი ვინ იყო (სხვა განა რაზე თანხმდებიან, ამაზე რომ შეთანხმდნენ). ფრანგები ჟილ დე რეს ვერსიას უჭერენ მხარს, ინგლისელები კი – ჰენრი მერვისა. რაკი ლურჯწვერას პირველი და ყველაზე ცნობილი ამბის ავტორი ფრანგია, მეც ფრანგულ ვერსიაზე დავწერ, თუმცა მეფე ჰენრის წვერიც უფრო გრძელი ჰქონდა და ლურჯი ფერიც უფრო უხდებოდა.

1440 წლის 26 ოქტომბერს ჟილ დე რემ (Gilles de Rais) ნანტის ეკლესიის მოედანზე შეკრებილ ერსა და უფალს პატიება სთხოვა. რის შემდეგაც ჩამოახრჩვეს და მის ორ მსახურთან ერთად კოცონზე დაწვეს. ასე დასრულდა იმ კაცის ცხოვრება, ვინც ისტორიაში გმირად უნდა შესულიყო, მაგრამ ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სერიულ მკვლელად დარჩა.

Continue reading

ინუ-კუბო და 47 რონინი

Tsunyaoshi26 აგვისტოს ძაღლების საერთაშორისო დღე აღნიშნეს. ეს დღე ამერიკაში მოიგონა ერთმა კარგმა ქალმა და შემდეგ სხვა ქვეყნებიც დაესესხნენ, მაგრამ ახლა არც მასზე ვწერ და არც ამერიკაზე. ეს პოსტი ტოკუგავა ცუნაიოშიზეა, იაპონიის მეხუთე შიოგუნზე, რომელიც 1680 წელს ავიდა ტახტზე. ტოკუგავა მეცნიერი და პოეტი იყო, კალიგრაფი და ფილოსოფოსი. მფარველობდა განათლებას, ხელოვნებას, თეატრს. მისი მმართველობის წლებს იაპონურ რენესანსად მიიჩნევენ, მაგრამ ისტორიას ამით არ შემორჩენილა… მხოლოდ ამით – არა. მეცენატი, მწერალი და თეატრალი ბევრი ხელისუფალი ყოფილა. ქართველებს მეფე-პოეტების მთელი სექტა გვყავს (ვერც პოეტებად რომ ვარგოდნენ დიდად და არც ხელისუფლად), ტოკუგავა ცუნაიოში კი ცხოველების უფლებების (ერთ-ერთი) პირველი დამცველია ისტორიაში. რის გამოც ინუ-კუბოც (“ძაღლების შიოგუნი”) კი შეარქვეს.

Continue reading

შობას იგებ, როცა…

შემოდგომას სულ პირველად რუსთაველზე გაიგებ.
ქარი ფოთლებს, ჭადრის ფოთლებს გაშლის, ფეხქვეშ გაიგებს.
იოსებ ნონეშვილი

შემოდგომა და რუსთაველი არ ვიცი და ახალი წლის მოახლოებას ბავშვობაში რამდენიმე ნიშანი მოუძღოდა: სკოლის არდადეგები იწყებოდა. ნაძვის ხე ამოგვქონდა სარდაფიდან და სათამაშოები – კარადიდან. ბაზრიდან მოიტანდნენ ნიგოზს, საგანგებო საგოზინაყე თაფლს. ჩურჩხელას (რომელიც დიდად არ მიყვარდა და ამიტომ, შოკოლადისგან განსხვავებით, სადღესასწაულო სუფრამდე გადამალვა არ უხდებოდათ ხოლმე).

მაგრამ ყველაზე ადრე ახალი წლის მოახლოებას “ვიგებდი”, როცა ღია ბარათებისა და მისალოცი წერილების მომზადებას ვიწყებდით. გურიაში ვაგზავნიდით. რუსთავში. ბათუმში. სამტრედიაში. ფოსტა ჩემს ბავშვობაში ისეთი “სწრაფი” იყო, რომ ერთი ქალაქიდან მეორემდე ზოგჯერ მთელი თვე მოგზაურობდა წერილი. ქალაქამდე კიარა მეზობელ უბნამდეც, შეიძლება, ამდენი ეჩანჩალა. ამიტომ მისალოცი ბარათების დაგზავნა ყველას უსწრებდა – ჩურჩხელასაც, ნაძვის ხესაც და არდადეგებსაც.  ჰოდა, მაგიდას რომ მივუჯდებოდი და მისალოცი ბარათების წერას ვიწყებდი, აი, ახალ წელს სულ პირველად ვიგებდი მაშინ.

Continue reading

ლენდ-ლიზის სუნი

შაბათის პოსტი

მამაჩემის ბავშვობა მეორე მსოფლიო ომის წლებს დაემთხვა. გაჭირვებისა და დეფიციტის წლები იყო. ალბათ ისეთი, როგორც ჩვენი 90-იანები.

41-ში ამერიკამ მოკავშირე ქვეყნების დახმარება დაიწყო. ლენდ-ლიზის გეგმით. იარაღისა და სხვა სამხედრო-სტრატეგიული დანიშნულების საქონლის გარდა, ლენდ-ლიზით საბჭოთა კავშირი მარაგდებოდა სურსათითაც. ამერიკულ “პაიოკში”, როგორც მაშინ უძახდნენ, შოკოლადის ფილაც იდო ხოლმე. ერთი ასეთი ფილა ერგო მამაჩემსაც. პატარა ფილა იყო. მამაჩემიც პატარა იყო. ასე 4-5 წლისა.

რომ შეჭამა. ნამცეცებიც რომ მოაგროვა. შემდეგ, თურმე, ქაღალდი დაკეცა და შეინახა. მერე აიღებდა ხოლმე ხანდახან, გაშლიდა და დაყნოსავდა. შოკოლადის გემო როდესაც მოენატრებოდა ხოლმე.

გაჭირვებისა და დეფიციტის წლები იყო. ალბათ ისეთი, როგორც ჩვენი 90-იანები.

არ ვიცი ეს ამბავი ახლა რატომ გამახსენდა.

Creative Commons License © Lord Vader. Stylish Blog. საავტორო უფლებები დაცულია. ნამუშევრის კოპირება, ციტირება და გამოქვეყნება დაშვებულია მხოლოდ ავტორისა და წყაროს (პოსტზე ლინკის) მითითებითა და ნებართვით. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License.

___

ყველგან ხდება

შაბათის პოსტი

ერთხელ გამიმართლა და სტაჟირებაზე ამერიკაში გავემგზავრე. საინვესტიციო კომპანია, სადაც მოვხვდი, ვაშინგტონში მდებარეობდა, მე კი ქალაქგარეთ ვცხოვრობდი. ჩვენებურად – წყნეთში, თუმცა ქალაქიდან გაცილებით შორს, ვიდრე ჩვენი წყნეთია. ჯერ მეტრომდე უნდა მემგზავრა. შემდეგ მეტროთი – ვაშინგტონამდე. იქედან ავტობუსით – სამსახურამდე.

ჩავდივარ ერთ დილასაც მეტროში და  ვხედავ – ესკალატორია გაფუჭებული. არ მოძრაობს. ამომავალი მუშაობს და ჩამავალი კი გაჭედილია. კაი-თქო, ვიფიქრე – ამერიკაა, დაფაცურდებიან ახლა და ათ წუთში გამართავენ. არ დავლოდებივარ  – ჩავედი ფეხით.

ვბრუნდები საღამოს უკან და იმ ჩამავალ ესკალატორს ისევ ძვრა არ აქვს.

სულო ცოდვილო და გამეხარდა… სადღაც გულის კუნჭულში. მეთქი ამათაც ემართებათ, თურმე, ასეთი რამეები – მთელი დღეა ესკალატორი გაფუჭებულია და ვერ მოაბეს თავი, რომ შეაკეთონ. აბა, ჩვენც გვეშველება ქართველებს-თქო, იმედი მომეცა… და გამეხარდა.

მეტი არაა თქვენი მტერი.

Creative Commons License © Lord Vader. Stylish Blog. საავტორო უფლებები დაცულია. ნამუშევრის კოპირება, ციტირება და გამოქვეყნება დაშვებულია მხოლოდ ავტორისა და წყაროს (პოსტზე ლინკის) მითითებითა და ნებართვით. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License.

___