პოლკოვნიკი პავლენკო

Pavlenko 1საღამო ხანი იყო. ღამის პირი. იმ დილით პოლკოვნიკ პავლენკოს მორიგი სამხედრო წოდება მიანიჭეს. ახლა სარკის წინ იდგა, კიტელზე ძველი სამხრეულები უკვე აეჭრა და გენერლის პაგონებს იზომებდა. ამ დროს კონდახის დარტყმით შემოუმტვრიეს კარი. ოთახში შეიარაღებული ადამიანები შემოცვივდნენ. პავლენკო გაკოჭეს და წაიყვანეს – ასე დასრულდა იმ ადამიანის კარიერა, ვისი თავგადასავალიც გამოგონილს ჰგავს, თუმცა სრული სიმართლეა.

კარიერა იწყება გასული საუკუნის 30-იანი წლების ბოლოს, როდესაც ნიკოლაი (მიკოლა) პავლენკომ “სამხედრო-სამშენებლო ტრესტში“ (ვაინსპეცსტროიში) დაიწყო მუშაობა. კარგი ორგანიზატორი აღმოჩნდა, დღეს როგორც იტყვიან –  ნიჭიერი მენეჯერი. კადრები კი, ულვაშას თქმით ყველაფერს რომ წყვეტენ, ძალიან ჭირდა იმ დროს. პავლენკო სამშენებლო-საინჟინრო ბრიგადის მეთაურად დანიშნეს, ლეიტენანტის წოდება მიანიჭეს. ამ დროს ომიც დაიწყო. ბრიგადა ბელარუსიაში იყო განთავსებული – საზღვართან ახლოს. გერმანელებმა ელვისებური წინსვლის დროს კინაღამ ალყაში მოაქციეს, მაგრამ გაუმართლა, ალყას თავი დააღწია და წითელი არმიის სხვა ნაწილებთან ერთად უკუდახევა დაიწყო. ასე ირბინა მოსკოვამდე. სადაც, ჩანს, მობეზრდა, ჯარი მიატოვა – დეზერტირობა არჩია. ალბათ, ჩვენება ჰქონდა რაღაც, წინათგრძნობა, იმიტომ რომ ვიაზმასთან გერმანელებმა საბჭოთა ნაწილები ალყაში მოაქციეს და გაანადგურეს. პავლენკოც იქ უნდა დაღუპულიყო, მაგრამ გულმა უგრძნო. ამის ნაცვლად ტვერში აღმოჩნდა (მაშინ – კალინინი ერქვა), სადაც ნათესავები ეგულებოდა. მათ შეიფარეს. აქედან იწყება მისი საოცარი ისტორიაც. ერთი დურგალი გაიცნო. დურგალი რა – დურგლის შეგირდი. შეგირდი კი იყო, მაგრამ ნიჭიერი მხატვარი იყო ვიღაც, ნიძლავზე ჩექმის რეზინის ძირიდან საბჭოთა გერბი გამოჭრა და პავლენკოს გენიალური იდეა მოაფიქრდა. იმდენად დაუჯერებელი და ფანტასტიური, რომ მოსაფიქრებლადაც ძნელი იყო, განსახორციელებლად – მითუფრო. მაგრამ – განახორციელა. გამოიგონა “სამხედრო-სამშენებლო სამმართველო ნომერი 5”. ბეჭედი იმ დურგალს გამოაჭრევინა. თავისთვის კაპიტნის წოდება გამოიწერა. შეიამხანაგა სხვა კიდევ რამდენიმე და პირდაპირ ქალაქკომს (ჩვენებურად – მერიას) მიადგა. ჯერ მისი ბრიგადისთვის სურსათი მოითხოვა. მისცეს. შემდეგ დაიწყო წერილების გზავნა – ახალგაზრდები, ვინც ფრონტზე მოქმედ სამხედრო ნაწილებში არ ირიცხებიან, ზურგის სამსახურისთვის გამომიგზავნეთო. ქალაქკომებს წერდა, რაიკომებს, კომენდატურებს, სამხედრო-საველე ჰოსპიტლებს. ასე ააგროვა ხალხი. შემდეგ უკვე საქმეს მიჰყო ხელი – აშენებდა სანგრებს, გზებს, ხიდებს, დანგრეულ შენობებს არემონტებდა. ომი იყო და საქმეს რა გამოლევდა. გაგანია სტალინურ კომუნიზმში პავლენკომ კაპიტალიზმის პატარა კუნძული შექმნა. როგორც კაპიტალისტს შეეფერება, კარგად მუშაობდა – სწრაფად და ხარისხიანად, ამიტომ, მის სამშენებლო ნაწილს შეკვეთები არ აკლდა. სანამ სახელმწიფო ბიუროკრატია შემოტრიალდებოდა – დაამტკიცებდნენ გეგმას, დახაზავდნენ პროექტს, ერთი სამინისტროდან მეორეს შეუთანხმებდნენ, პავლენკოს ყველაფერი მომთავრებული ჰქონდა. აშენებულიც და ჩაბარებულიც. ალბათ, უკვე ამ ამბავს უნდა გაეჩინა ეჭვი – ვინ მუშაობდა მაშინ ასე. მაგრამ პავლენკოს საბუთები წესრიგში ჰქონდა. ბეჭედი, შტამპი. სამხედრო მუნდირი ეცვა. ჯარისკაცები “ჩესტს” უღებდნენ. სამმართველოები კი მაშინ იმდენი იყო, ვინ დაიხსომებდა. ნამდვილი იყო თუ გამოგონილი. ასე შენებ-შენებით იარა ბერლინამდე.

Continue reading

მე-20 საუკუნე მოდელებში

ლიზა ფონსაგრივზ (Lisa Fonssagrives) – მოდის ბევრი ისტორიკოსის აზრით პირველია, ვისაც სუპერმოდელი შეგვიძლია ვუწოდოთ. წარმოშობით შვედია და მისი ნამდვილი სახელი და გვარია ლიზა ბირგიტა ბერნსტონ (Lisa Birgitta Bernstone). კარიერა 30-იანების ბოლოს დაიწყო, როდესაც პარიზში ბალეტის სასწავლად ჩასული ფოტოგრაფ ბილი მეივალდს გადაეყარა ლიფტში. 40-იანებში აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად და კარიერაც იქ განაგრძო. პოზირებდა ისეთი ფოტოგრაფებისთვის, როგორებიც იყვნენ მენ რეი და უილიამ ქლეინი. ასევე ფერნან ფონსაგრივზი (ლიზას პირველი მეუღლე) და ირვინ ფენი (მეორე მეუღლე). მოდელის კარიერის დასრულების შემდეგ ასწავლიდა ცეკვას და მომხატვრ-მოქანდაკეობდა.

Lisa Fonssagrive 01Lisa Fonssagrive 02Lisa Fonssagrive 03Lisa Fonssagrive 04Lisa Fonssagrive 05Lisa Fonssagrive 06

დოვიმა (Dovima/Dorothy Virginia Margaret Juba/Dorothy Horan) – ამერიკელი მოდელი, ვისი აღმასვლაც ლიზა ფონსაგრივზის მეუღლის, ირვინ ფენის მიერ ჟურნალ “ვოუგისთვის” გადაღებული ფოტოსესიით დაიწყო. მოგვიანებით მუშაობდა გენიოს რიჩარდ ავედონთან. 50-იანების მოდის ერთ-ერთი სიმბოლოა. მის ფოტოებს რომ უყურებ, ძნელად თუ წარმოიდგენ, რომ ეს ქალი ქრონიკული რევმატიზმით იყო დაავადებული და ბავშვობის რამდენიმე წელი, პრაქტიკულად, საწოლს მიჯაჭვულმა გაატარა. მოდელობის გარდა წარმატებული კინოკარიერაც ჰქონდა.

Continue reading

ტოპ-მოდელი რკინის ფარდის მიღმა

Regina-Zbarsky -11მას არაფერი აკლდა: გარეგნობა. ტემპერამენტი. სახელი და გვარიც კი ისეთი ჰქონდა, ფსევდონიმი რომ არ სჭირდებოდა – რეგინა ზბარსკაია… ერთი ეგაა – საბჭოთა კავშირში დაიბადა. ვოლოგდაში. როგორც ბევრი გოგო, ოცნებობდა კინომსახიობობაზე. 17 წლისამ მშობლიური ქალაქი მიატოვა და მოსკოვში გადაბარგდა. გამოცდები ჩააბარა ვგიკ-ში (კინომატოგრაფიის ინსტიტუტში), თუმცა, სამსახიობოზე პატრონის გარეშე ვერ გაქაჩა და ეკონომიკურ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა (დღეს საპროდიუსეროა, მაგრამ მაშინ ასეთი სიტყვაც არ იცოდნენ)… რომ დაამთავრებდა, ტექნიკური პერსონალის დიპლომი ექნებოდა, მაგრამ რეგინამ კინოეკრანზე მოხვედრა უკანა კარით გადაწყვიტა. ლექციებზე ხშირად იმ მოდურ ადგილებში დადიოდა, სადაც იმჟამინდელი სახელოვნებო ბომონდი იყრიდა თავს. ასე გაიცნო ცნობილი მხატვარი და მაჟორი (ასე უწოდებდნენ საბჭოური ელიტის წარმომადგენელთა შვილებს) ლევ ზბარსკი და მოგვიანებით ცოლადაც გაჰყვა. ზბარსკიმ მას მხატვრებისა და მოდელიორების წრისკენ შეუღო კარი. პირველი, ვინც რეგინა თავის ჩვენებებში მოდელად გამოიყენა ვერა არალოვა იყო. თუმცა საბჭოთა კავშირში მაშინ სიტყვა მოდელი არც არსებობდა – იყო სიტყვა მანეკენი (“მანეკენშიცა”)… მოდის ჩვენებებიც არ იყო იმგვარი, რასაც დღეს მოდის ჩვენებას ვუძახით. მაგრამ  მოდა იყო. მოდელიორებიც იყვნენ. და კლიენტურაც ჰყავდათ – წითელი ელიტა მოდის ტენდენციებს არ აკლდებოდა. კლიენტთაგან უმნიშვნელოვანესი – პოლიტბიუროს წარმომადგენელთა ცოლები და, უფრო ხშირად, შვილები იყვნენ. მოდელიორთაგან პირველი კი – ვიაჩესლავ ზაიცევი. სწორედ ზაიცევის მოდელი გახდა რეგინა ზბარსკაია (ამის ზევით რკინის ფარდის აქეთა მხარეს მოდის სამყაროში საფეხური აღარ არსებობდა – ზაიცევი იყო საბჭოთა მოდის ივ სენ ლორანიცა და კოკო შანელიც). the cold war first ladies Jackie and Nina

Continue reading

როცა წარსული რჩება ზმანებად

ნაომის ანჩხლი ზნე მის მშვენიერ გარეგნობაზე ნაკლებ არაა ცნობილი. თუ მისი ნახვა გინდა – ან პოდიუმზე იქნება ან – სასამართლოში. მისგან ნაცემ-ნაგვემთა სია კი ათეულ ადამიანს ითვლის. ასისტენტები და დამლაგებლები, ფოტოგრაფები და პოლიციელები, კოლეგები და სტილისტები… “ბრითიშ ეიერვეიზმა” პერსონა ნონ გრატადაც კი გამოაცხადა და კომპანიის ავიარეისებიდან მოკვეთა. ნაომის კი არაფერი ანაღვლებდა და ამ მაისურით დაბრძანდებოდა ქუჩებში.Naomi Hit Me

(წარწერა: “ნაომიმ მრეკა და მე კი მეამა”)

Continue reading

ადამიანად დაბადებული

Joy and Elsaლაღად შობილი” (Born Free, 1960) ასე ჰქვია წიგნს, რომელიც ლომის ბოკვრის, ელზას ამბავს მოგვითხრობს. ნამდვილი ამბავია. ინგლისელმა რეინჯერმა ჯორჯ ადამსონმა (George Adamson) კენიაში ახალგაზრდა ძუ ლომი მოკლა. ლომს სამი პატარა ბოკვერი ჰყავდა. ადამსონმა ბოკვრები შინ წამოიყვანა. მან და მისმა მეუღლემ, ჯოიმ (Joy Adamson) ლომები გამოზარდეს. მოგვიანებით ორი როტერდამის ზოოპარკს გადასცეს, მესამე კი, სახელად ლიზა, დაიტოვეს. ჯოი ადამსონმა გადაწყვიტა, ლომი ველურ ბუნებაში დაებრუნებინა. ყველა, მათ შორის მეუღლეც, უმტკიცებდა, რომ ეს შეუძლებელი იყო, რომ დედის გარეშე დარჩენილი ბოკვერი ვერ შეძლებდა ნადირობას, ან მშიერი მოკვდებოდა, ან სხვა ლომები დაგლეჯდნენ, ან მონადირეთა წერა გახდებოდა, მაგრამ ჯოიმ არ დაიშალა. სამი თვის განმავლობაში სწავლობდა ლომის ბოკვერი ლიზა დედობილისგან, თუ რას ნიშნავს იყო ლომი. ჯოი არც ზოოლოგი იყო განათლებით, არც – ბიოლოგი, არც – ვეტერინარი. კენიიდან შორს, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში დაიბადა. ებრაული ოჯახიდან იყო – გვარად გესნერი. მუსიკალურ სასწავლებელში დადიოდა და პიანისტის კარიერაზეც ოცნებობდა. შემდეგ სწავლობდა ფსიქოანალიზს. ხატავდა. ბოლოს არჩევანი მედიცინაზე შეაჩერა, მაგრამ არ დასცალდა. ავსტრია ნაცისტებმა დაიპყრეს. ევროპაში დიდი ომი ახლოვდებოდა. თავი შორს, აფრიკას შეაფარა. ცოლად რეინჯერს გაჰყვა და ახლა ძუ ლომად გარდასახვაც მოუწია.
Continue reading

ისინი, ვინც (ვერ) მოვიშინაურეთ

ერთმა ძალიან კარგმა კაცმა და შესანიშნავმა მწერალმა თქვა – “პასუხს ვაგებთ მათზე, ვინც მოვიშინაურეთო”. და ვინც არ მოგვიშინაურებია იმათზეც ვაგებთ პასუხს. იმიტომ რომ ადამიანი ერთადერთი ცხოველია, რომელმაც გარემოსთან მშვიდობა ვერ ნახა. ჩვენ ერთადერთნი ვართ, ვისაც ბუნების განადგურება შეგვიძლია, რასაც წარმატებით ვახერხებთ.

თან გადადნობილ ზარებზეც ვფიქრობთ…

ბევრმა მოაწერა ხელი ზოოპარკის დახურვის და გადარჩენილი ცხოველების გაჩუქების პეტიციას. მეც მიმიწვიეს, მაგრამ არ მომიწერია ხელი. მანამ, სანამ დახურვის და გაუქმების ალტერნატივა არის.

ეს არის თბილისის ახალი ზოოპარკის პროექტი. აგერ – ლინკიც.

პროექტი რამდენიმე წლის წინ მოამზადა ბრიტანულმა კომპანიამ Proctor and Matthews. მათ რამდენიმე ზოოლოგიური პარკი აქვთ დაპროექტებული, მათ შორისაა ლომების საფარი-პარკი ინგლისში.

Continue reading

ტრაგედია თბილისში

ტრაგედია დატრიალდა დღეს თბილისში.

დილის 9 საათზე მოვიდა დიდი წვიმა, ადიდებულა მდინარე ვერე და მოგლეჯილი ხეებითა და ლოდებით ამოუვსია ვარაზისხევის ქუჩის ქვეშ გაყვანილი გვირაბი, შეგუბებულა წყალი და ამოუხრჩვია ზოოპარკი!

როცა გალიაში მიწით დასილული და უძრავად მწოლიარე ვეფხვი დავინახე, კინაღამ ავტირდი. ყველა ლომი, ყველა ავაზა და ყველა ვეფხვი დაიხრჩო. წარმოვიდგინე, როგორ ებრძოდნენ წყალს, როგორ გაჰყვეს ნესტოები გალიის ჭერში, რკინებს შორის, ეს იყო მათი უკანასკნელი გაბრძოლება, მერე წყალმა გალიის ჭერიც დაფარა.

ლომი, ლომი წყლით დამხრჩვალა იმიტომ, რომ დატყვევებული იყო, და არწივიც იმიტომ, რომ დატყვევებული იყო!

Continue reading