მწერალი, ვინც “საუკუნეებს გაუძლო”

პოსტი ჯორჯ ორუელზეა. დრაფტებში მეგდო რახანია: გამოქვეყნება არ მეჩქარებოდა – ორუელი ვინ არ იცის-მეთქი, ვფიქრობდი. და მართალი ვყოფილვარ. 🙂

ცხადია, საუკუნეებს ჯერ ვერ გაუძლო, “1984”-ის გამოცემიდან ერთი საუკუნეც არ გასულა, 70 წელი აღნიშნეს წელს, მაგრამ 7 მილიარდი რომ აქვს კაცს, რამდენიმე ათეულსა თუ ასეულზე გამოეკიდო, სირცხვილია.

მითუმეტეს რომ, საუკუნეებს გაუძლებს ნამდვილად. მისი პერსონაჟები ხომ, სამწუხაროდ, არსად ქრებიან.

თუმცა, დრო იყო ჯორჯ ორუელი (George Orwell) თავად კინაღამ დაემგვანა იმ “სასარგებლო იდიოტს” ტოტალიტარული რეჟიმები და სხვადასხვა წვრილფეხა ავტორიტარები რომ იყენებენ. ბრიტანელ ინტელექტუალთაგან ზოგმა მის იდიოტიზმში ისე ღრმად შეტოპა, რომ სამშობლოს ღალატამდე მივიდა. მათგან ყველაზე კარგად ცნობილი ე.წ. “ქემბრიჯის ოთხეულია” ქიმ ფილბის მეთაურობით. მემარცხენე და მარქსისტი იყო ჯორჯ ორუელიც.

Continue reading

ზღაპარი ძაღლზე, 300 წელი რომ იცოცხლა

შაბათის პოსტი

გრიგორი გორინი

იყო და არა იყო რა, ღვთის უკეთესი რა იქნებოდა, ცხოვრობდა ერთი ძაღლი სახელად ალმა. სამი წლის იყო. ქალებს ასაკის გამხელა კი არ უყვართ, მაგრამ ალმა ახალგაზრდა, ჯანმრთელი და ლამაზი იყო და ასაკის მალვის აზრს ვერ ხედავდა. ამაყად დაძუნძულებდა ეზოში და მეზობელი ძაღლები ღობის გადაღმა ვნებისგან შორით დნებოდნენ.

ალმასთან ერთად იმ სახლში ცხოვრობდნენ ბაბუა, ბებია, შვილი, რძალი და შვილიშვილი – პატარა გოგონა. რომ დათვალო – მთელი სამყარო. საკუთარ თავს ერჩივნა ალმას ეს სამყარო. სახლიც ძალიან უყვარდა. ის სახლი მდინარის პირას იდგა. მდინარეც უყვარდა ალმას. მდელოც, სადაც მდინარე მოედინებოდა. ჰორიზონტიც, სადამდეც იყო ის მდელო გადაჭიმული. ან როგორ არ ყვარებოდა, როცა ჰორიზონტიდან ყოველ დილით მზე ამოდიოდა. საღამოს კი – ჩადიოდა.

Continue reading

ლოლიტა

ფლორენს სალი ჰორნერი ნიუ ჯერსის შტატის ერთ პატარა ქალაქში ცხოვრობდა. ახლა ერთ-ერთი ყველაზე კრიმინალური ქალაქია, უმუშევრობის მაღალი დონით, იმ დროს კი ათასი ქარხანა გუგუნებდა და ეკონომიკური ცხოვრება ყვაოდა. სალის მდიდარი მშობლები არ ყავდა, მამით ობოლს დედა ზრდიდა, მაგრამ არ უჩიოდა ცხოვრებას – სხვაც ბევრი იყო ასე: ახალი დამთავრებული იყო ომი. იმ დღეს მაღაზიაში საქურდლად შევიდა. ბევრი არაფერი, რამე იაფი, წვრილმანი რამ უნდა მოეპარა. კი არ ჭირდებოდა რამედ – ნიძლავი ჰქონდა წაგებული. ბოლოს ბლოკნოტი შეარჩია. 5 ცენტი ღირდა სულ, პატარა ზომის იყო და იოლად გააყოლებდა ხელს, ასე იფიქრა. სასკოლო ჩანთაში მოათავსა მალულად და სალაროს ფრთხილად აუარა გვერდი. 5 ცენტი 5 ცენტად, მაგრამ გული კი უცემდა. რომ ეგონა, ქუჩაში, სამშვიდობოს გამოვედიო, მკლავში სტაცა ვიღაცამ.

  Florece Sally Horner Continue reading

კატებისა და ლოკოკინებისთვის მოყოლილი ამბები

ქალმა, რომელიც (მისივე თქმით) მიზანთროპი და კაცთმოძულე იყო და ადამიანებზე ბევრად კატები უყვარდა, იდეალური მკვლელობა მოიფიქრა. განხორციელებით არ განუხორციელებია, მაგიერ – წიგნად შეკრა. ერთი წელიც არ გასულა, სხვა მიზანთროპმა ფილმად გადაიღო.

უცხო თანამგზავრები” (“უცნობები მატარებელში” – Strangers on a Train) ამ ნაწარმოებზე ვამბობ. ფათრიშა ჰაისმითის (Patricia Highsmith) სადებიუტო რომანია და ალფრედ ჰიჩქოქისეული ეკრანიზაცია. შედევრია ორთავ. ჰაისმითს მისთერ რიფლით უფრო ცნობენ, მაგრამ ჩემი გემოვნებით მაინც “უცხო თანამგზავრები” სჯობს.

მეეჭვება, იყოს ვინმე, ამ პოსტს კითხულობდეს და ან წიგნი, ან ფილმი არ იცოდეს, ამიტომ

Continue reading

მგელი და დარაჯი

არავინ ქცეულა მონსტრად, ვინც იქამდე მსხვერპლად არ ქცეულა.
“1793”. ნიკლას ნატ ოუ დოგი

წლის საუკეთესო ავტორი.

წლის საუკეთესო წიგნი.

წლის საუკეთესო კრიმინალური რომანი.

ნიკლას ნატ ოუ დოგს (Niklas Carl Bosson Natt och Dag) დებიუტი დაუგვიანდა, თუმცა, გოგენმაც 40 წლისამ დაიწყო ხატვა და როგორ დაამთავრა, კი ვიცით. 🙂 რას აკეთებდა აქამდე, რატომ დუმდა (ნიკლასზე ვამბობ არა – გოგენზე)… შეიძლება იმათებურ ხაშლამას მარილი არ აკლდა და არც არაფერი ჰქონდა სათქმელი. შვედურ ვიკიპედიაშიც კი სულ ერთი აბზაცია მასზე. როგორც ჩემი დანგრეული შვედურით გუგლ თრანსლეითით გავიგე, სხვადასხვა ძველ და ეკოზიტკურ ინსტრუმენტებზე უკრავს და ორი წელი Slitz-ის რედაქტორი იყო (შვედური “მაქსიმია” – ლამაზი ქალებით, ჭორებითა და სელებრითებით). ერთ დღეს ყველა საქმე მიატოვა და წიგნის წერას ჩაუჯდა.

Niklas Natt och Dag

ისეთ მარტოობაში იზრდება, როდესაც სიტყვა “მარტოობაც” კი აზრს კარგავს.
“1793”. ნიკლას ნატ ოუ დოგი

Continue reading

ძილქუში

აბიგელმა ის იყო მოასწრო და გაიფიქრა, რომ მის გვერდით ურჩხულია… შემდეგ შავმა ხვრელმა შთანთქა და სხეულის ყოველი წერტილი დავიწყებამ მოიცვა.
ფრანკ ტილიე. “ზმანება”

Frank Thilliezქინგს ადარებდნენ. მწერლებს არ უყვართ ასეთი შედარებები, თუმცა, ვინც შეადარა – ქათინაურად. და რეკლამად კარგი სტარტისთვის – “ფრანგი ქინგი” ჟღერს. ხმაურობს…  თუმცა, ეს ყველაფერი ადრე იყო. დღეს ფრანკ ტილიე (Franck Thilliez) უკვე ბრენდია. არვისთან შედარება ჭირდება – მისი სახელი წიგნის გარეკანზე საკმარისი მიზეზია, იყიდო/ჩამოქაჩო და წაიკითხო.

ზმანება” (Rêver) მისი ახალი რომანია, და ბოლო, რომელიც წავიკითხე, თუმცა ტილიესთან ნაცნობობის გასაბმელადაც გამოდგება. ერთ-ერთი საუკეთესოა, რაც დაუწერია და ძალიან “ქინგური”. “ზმანებაში” ბევრი ფარული თუ ღია ციტირებაა და გადაძახილი ქინგთან და სხვა მწერლებთან და – არამხოლოდ. მოპასანი. გოია. გრანჟე. უეს ქრეივენი. ფაბულაც, თითქოს, ნაცნობია – მწერალი, რომელიც საკუთარ დემონებს ხვდება. პოლიციის ფსიქოლოგი, ვინც თავადაც იტანჯება ფსიქიკური აშლილობით. მანიაკი, ვინც ბავშვებს იტაცებს. საიქიოდან გამოგზავნილი კრიპტოგრამა. კოშმარული სიზმრები, რეალობად რომ იქცევა… მაგრამ ტილიე ისე წერს ამ, თითქოს უკვე ნანახ და წაკითხულ მოყირჭებულ ამბებს, არ გბეზრდება და ძნელია მოწყდე. ისე, როგორც ქინგმაც იცის.

Continue reading

რექვიემი მონაზონისთვის

წარსული არასდროს კვდება. წარსული არასდროსაა წასული.
უილიამ ფოლქნერი. “რექვიემი მონაზონისთვის”

Requiem for a Nun-Coverპიესებს დიდად ვერ შევეწყე. არა ვწყალობ. რომ იტყვიან, მძიმედ მიდის. ჭრიალით. მაგრამ “რექვიემი მონაზონისთვის” (Requiem for a Nun) წაკითხული მაქვს. თან – ორჯერ. ისეთი “ხმაურიანი” საავტორო დუეტი ყავს: ფოლქნერი და კამიუ, ნებისმიერ ლიტერატურის გურმანს შეაცდენს. გვერდს ვერ ავუქცევდი.

“რექვიემი მონაზონისთვის” სასამართლო დეტექტივია. ფაბულა ბევრ სხვა წიგნსა ჰგავს, რაც წაგვიკითხავს თუ გაგვიგონია ან ფილმად გვინახავს – რესპექტაბელური თეთრკანიანი ამერიკელების ოჯახში მომუშავე შავკანიან გადიას (დღეს რომ აფრო-ამერიკელს იტყოდნენ და ფოლქნერისა და კამიუს დროს ფერადკანიანს ან, სულაც – ზანგს) ბავშვის მკვლელობისთვის ასამართლებენ.

Continue reading