ვიტას ლუცკუსის მფრინავი კინტოები

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (1)

თბილისია. 1981 წელი. მგონი, თბილისობის დღესასწაულია. ყოველ შემთხვევაში, ძალიან გავს.

ვიტას ლუცკუსმა (Vitas Luckus) გადაიღო, ლიტველმა ფოტოგრაფმა, ლიტვური კონცეპტუალური ფოტოს ერთ-ერთმა ფუძემდებელმა. იმ წელს იმყოფებოდა ჩვენთან. ეს “მფრინავი კინტოები” ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია მის ფოტოთა შორის. სოთბის აუქციონზე გაიტანეს 2013 წელს და 1’500 ფუნტად შეიძინა კერძო კოლექციონერმა.

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (2)Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (3)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (4)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (5)Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (9)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (8)Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (6)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (10)Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (7)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (11)

Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (12)Vitas Luckus - Tbilisi, Georgia, 1981 (13)

60-80-იან წლებში ბევრს მოგზაურობდა საბჭოთა რესპუბლიკებში. საზღვარგარეთ არ უშვებდნენ. ეჭვის თვალით უყურებდნენ და კაგებეს მეთვალყურეობის ქვეშ იყო.

საბჭოთა რეალიზმის ჩარჩოებში ვიწროდ გრძნობდა თავს. სული ეხუთებოდა. ცდილობდა, თავისი გზა მოენახა. მეამბოხე იყო. მხოლოდ საბჭოთა ყოფის მიმართ – არა, ყველას მიმართ. კოლეგების მიმართ. ცალკე იდგა. მათ სახლში სულ სტუმრების რია-რია იყო, მაგრამ ცოტას ესმოდა მისი. ასე იგონებს ტანია ლუცკენე (Tanja Luckienė-Aldag), მეუღლე, თანამოაზრე და მუზა.

Vitas Luckus - Self Portrait with Tanja. 1972Vitas Luckus - Tania, 1968Vitas Luckus - Self Portrait with Tanja

ბევრია ნიუ. ბევრია ქუჩის ფოტო. რეპორტაჟული ფოტოს მიმდევარი იყო. მაგრამ საბჭოთა რეალისტური ფოტოს კანონებს არას დაგიდევდათ. “სოციალისტური მშენებლობის ფერხულში ჩაბმული ადამიანები” არ აინტერესებდა. ადამიანები აინტერესებდა. ფიქრები. დარდები.

Vitas Luckus - untitled (4)Vitas Luckus - untitled (6)

Vitas Luckus - At the crossroads. 1969Vitas Luckus - Self-portrait with grandma

Vitas Luckus - Colleagues

Vitas Luckus - Anri Vartanov. 1972Vitas Luckus - untitled (3)

Vitas Luckus - untitled (2)Vitas Luckus - Nijolė Storyk amd Giedrius Mackevičius, 1968

ფოტოაპარატით ჩემი შეგრძნებების გადმოცემას ვლამობ.
ვიტას ლუცკუსი

კარტიე-ბრესონის ზეგავლენა აშკარაა. ის სკოლაა. გრძნობების მწევრის სკოლა. ტანია ამბობს, შეეძლო საათობით დალოდებოდა აპარატმომარჯვებული, სანამ სასურველ კადრს მოიხელთებდაო – სიცილი, გაოცება, შეშფოთება, სიხარული… ამათ დაეძებდა. საბჭოთა პლაკატებით გარშემორტყმული გულწრფელ ემოციებს დასდევდა.

Vitas Luckus - Mikhas. 1985-1Vitas Luckus - Polina's laugh. 1974

Vitas Luckus - Juozas. 1975

 Vitas Luckus - HappinessVitas Luckus - untitled (5)

Vitas Luckus - Vilnius. 1981

ხშირად დღეებსა და კვირებს ათენებდა, მეტადრე, როდესაც მოგზაურობდა – ენანებოდა ძილში დაკარგული დრო. სულ მუშაობდა – იღებდა და ამჟღავნებდა ფოტოებს.

მისი ნამუშევრები პირველად 1969 წელს გამოფინეს, სერიაში “ექვსი ლიტველი ფოტოგრაფი”. შემდეგ იყო მრავალწლიანი აკრძალვის წლები – მხოლოდ 80-იანებში დართეს ნება, კვლავ მიეღო მონაწილეობა გამოფენებში.

Vitas Luckus - untitled (1)Vitas Luckus - untitled (3)

Vitas Luckus - untitled (7)Vitas Luckus - Altay, 1985

Vitas Luckus - Baku. 1981 (3)Vitas Luckus - Baku. 1981

Vitas Luckus - Tashkent. 1968

1987 წლის 16 მარტს ვიტას ლუცკუსი აივნიდან გადმოხტა. ვილნიუსში. მე-5 სართულიდან.

ფოტოგრაფის ცხედარი მეუღლემ იპოვა. თოვლში ეგდო. ბინაში კი – უცნობი მამაკაცის ცხედარი, რომელიც კაგებეს თანამშრომელი აღმოჩნდა. დღემდე არვინ იცის, იქ რა მოხდა. გამოძიების ოფიციალური პროტოკოლის თანახმად, ლუცკუსმა კაგებეშნიკებს წინააღმდეგობა გაუწია და ერთ-ერთი მათგანი დანით მოკლა. შემდეგ კი თავი მოიკლა. კაგებეს არქივის ნაწილი რუსებმა მოასწრეს და ლიტვიდან გაიტანეს. ახლა მოსკოვის არქივებში ინახება. გრიფი “საიდუმლო” მალავს.

ლიტვის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე სულ რაღაც 3 წელიწადი იყო დარჩენილი.

Vitas Luckus - A portion of ice cream. 1969

Vitas Luckus - Altay, 1985 (3)Vitas Luckus - Bashkiria, White River. 1981

Vitas Luckus - Pantomima. 1981 (5)Vitas Luckus - Pantomima. 1981 (1)-1

Vitas Luckus - Masculinity. 1968

2014 წელს რეჟისორმა გიდრე ჟიცკიტემ (Giedrė Žickytė) ვიტას ლუცკუსზე დოკუმენტური ფილმი გადაიღო. “ოსტატი და ტატიანა” (Meistras ir Tatjana) ქვია. ეროვნული კინოაკადემიის ოთხი პრიზი მოიპოვა – საუკეთესო დოკუმენტური ფილმის, რეჟისორის, ოპერატორისა და მემონტაჟის მუშაობისთვის.

2017 წელს სიმონ ჯანაშიას სახელობის მუზეუმმა ვიტას ლუცკუსის რეტროსპექტივას უმასპინძლა. ცხადია, თბილისური ფოტოებიც გამოფინეს.

Creative Commons License © Lord Vader. Stylish Blog. საავტორო უფლებები დაცულია. ნამუშევრის კოპირება, ციტირება და გამოქვეყნება დაშვებულია მხოლოდ ავტორისა და წყაროს (პოსტზე ლინკის) მითითებითა და ნებართვით. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License.

___

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.