ფერმიჟიე

Etienne Fermigier 46 წლის წინ, 1973 წლის 2 სექტემბერს თბილი, მზიანი დღე იყო. ავტოავარიაში დაიღუპა ეტიენ ფერმიჟიე. ინდუსტრიული დიზაინის ახალი ტალღის ერთ-ერთი შესანიშნავი წარმომადგენელი. ბევრი რამ ვერ მოასწრო – 41 წელი იცოცხლა მხოლოდ, მაგრამ მოასწრო და გადო ხიდი “ხელოვნება ხელოვნებისთვის” და გამოყენებით დიზაინს შორის.

გასული საუკუნის 60-იანი წლები ავეჯის დიზაინში ახალი მასალების შემოტანის, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის, ახალი იდეების გაჩენის პერიოდია. ადრე პოსტში ჟან პრუვეზე დავწერე. პრუვემ მარტივი, სადა და იაფი ავეჯის წარმოებას ჩაუყარა საფუძველი. 60-ანებმა ახალი ტალღის დიზაინერთა რევოლუცია მოიტანა. უცნაურია, მაგრამ ეს იყო “რევოლუცია ზემოდან” – Mobilier National-ის პატრონაჟით.

  • dGarde-Meuble de la Couronne (“სამეფო ავეჯის მცველი” – დღევანდელი ქონების მართვის სამსახურის ანალოგია) ლუი XIV-ის დროს დააფუძნა საფრანგეთის იმდროინდელმა ფინანსთა მინისტრმა კოლბერმა. 1870-წელს სახელი გამოუცვალეს და Mobilier National (“ეროვნული ავეჯი”) ქვია. დღეს კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებული სამსახურია, ავეჯისა და გობელენის კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციას კურირებს.

საფრანგეთის კულტურის სამინისტრომ მინისტრ ანდრე მარლოს ინიციატივით Mobilier National-ში ერთგვარი ლაბორატორია შექმნა, სადაც ფრანგ დიზაინერებს შემოქმედებითი ცეცხლი შეუნთეს, “უფასოდ”, სახელმწიფო დაფინანსებით. დიზაინერ ერვან ბურულეკის თქმით, ეს იყო სახელოსნო, სადაც დიზაინერები იკრიბებიან, მსჯელობენ, კამათობენ, განიხილავენ, ქმნიან და აფასებენ… იმ სხვაობით, რომ დარდი არ აქვთ, გაიყიდება თუ არა. Smile თავად ბურულეკს დაუგვიანდა – ის და მისი ძმა 70-იანების თაობაა და საკუთარი ფინანსური რისკით უხდებათ მუშაობა,  60-იანებში კი ფრანგი დიზაინერები სახელმწიფომ ფინასურად დააზღვია კომერციული შეცდომებისგან – ისინიც არაფრით იზღუდავდნენ თავს. შედეგად დაიბადა უამრავი სიახლე, რევოლუციური ცვლილება მაგრამ, ხშირ შემთხვევაში, მეტისმეტად ძვირი ავეჯი, იმისთვის რომ მასობრივი წარმოება მომგებიანი ყოფილიყო. დიზაინის მკვლევრის მატია ბონეტის თქმით, ერთადერთი, რასაც Mobilier National აკეთებადა – ხარჯავდა ფულს. მაგიერ – 600-მდე სახელმწიფო დაწესებულების შენობის ინტერიერი საფრანგეთსა და ფარგლებს გარეთ (საფრანგეთის საელჩოები და წარმომადგენლობები), ავეჯი, განათება და მრავალი სამუზეუმო ექსპონატი. კაცობრიობა ბედნიერი უნდა იყოს, რომ ასეთი ექსპერიმენტი განხორციელდაო, – ამბობს ბონეტი. პრეზიდენტ პომპიდუს აპარტამენტები ელისეს სასახლეში იმ პერიოდის ინტერიერის დიზაინის საუკეთესო ნიმუშად ითვლება. მისი ავტორია პიერ პოლანი, ვინც მოგვიანებით ხელახლა დაბრუნდა ელისეს სასახლეში უკვე პრეზიდენტ მიტერანის კაბინეტის მოსაწყობად.

სწორედ ეს, სახელმწიფოს მიერ უძიროდ დაფინანსებული, მხატვრული თვალსაზრისით შესანიშნავი, მაგრამ უბრალო მომხმარებლისთვის მიუწვდომელი ავეჯი და ინტერიერის სხვა დეტალები საყოფაცხოვრებო, ყოველდღიურობის ენაზე გადაიტანა ეტიენ ფერმიჟიემ. სხვებმაც, რა თქმა უნდა, მაგრამ ფერმეჟიე ერთ-ერთი გამორჩეული იყო და ერთ-ერთი ყველაზე დაუმსახურებლად დავიწყებულიც დღეს.

ეტიენ ფერმიჟიე (Étienne Fermigier) პარიზის დიზაინისა და არქიტექტურის L’École Boulle-სა და გამოყენებითი ხელოვნების ეროვნული სასწავლებლის, ÉnsAD Paris-ის კურსდამთავრებულია. მოგვიანებით, უკვე როგორც პედაგოგი, მიიწვიეს დიზაინის სახელგანთქმულ კომოდოს სასწავლებელში (École Camondo).

Etienne Fermigier Delta Chairs, 1960Etienne Fermigier Cabinet, 1960
Etienne Fermigier, lamps 60sEtienne Fermigier Telescopic swivel chair 70s
Etienne Fermigier, lamp-2 1970Etienne Fermigier Trestle Table, 1965
Etienne Fermigier, Lounge chairs 1969Etienne Fermigier Table Lamp, 1965
Etienne Fermigier 1960Etienne Fermigier Chairs 70s

57-ში საკუთარი სტუდია დააფუძნა, ორი წლის შემდეგ – ავეჯის გალერეა, რომელსაც “ავეჯი და ფუნქციურობა” (Meubles et Fonction) დაარქვა – ამ სახელშია დიზაინერის კრედო. ფერმიჟიეს ავეჯში როგორც სადა, ასევე ფუტურისტული დიზაინი ჭარბობს, მაგრამ ყველა შემთხვევაში მთავარი ამოცანა ხელმისაწვდომი ფასი და იოლად წარმოების შესაძლებლობა იყო – თანამშრომლობდა ავეჯის მაღაზიათა ქსელ Mobilier de France-თან და ავეჯის იტალიურ მწარმოებელ Arflex-თან.

Etienne Fermigier Serving Table, 1968Etienne Fermigier, Lounge chair 70s
Etienne Fermigier Wall Light, 50sEtienne Fermigier, desk lamp Monix 1970
Etienne Fermigier Onde Chairs, 1972Etienne Fermigier, low table, 1968
Etienne Fermigier, Floor lamp 1965Etienne Fermigier, Floor lamp Det 1965
Etienne Fermigier Floor lamp Det, Monix 60sEtienne Fermigier Floor lamp Monix 60s
Etienne Fermigier Desk, 1964Etienne Fermigier Easy Chairs, 60sEtienne Fermigier Desk Lamp, 1971Etienne Fermigier Desk, 1957

ავეჯის გარდა, გატაცებული იყო სანათების დიზაინით. რამდენიმე რადიომიმღების, ტელევიზორის და სხვა საყოფაცხოვრებო ელექტროტექნიკის დიზაინზეც მუშაობდა.

Etienne Fermigier 'Boule' Radio, 60s

თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის CNAAC-ის თანადამფუძნებელია. 1967 წელს ხელოვნებისა და მრეწველობის მხარდამჭერმა საზოგადოებამ SEAI-მ რენე გაბრიელის სახელობის ჯილდო გადასცა.

Creative Commons License © Lord Vader. Stylish Blog. საავტორო უფლებები დაცულია. ნამუშევრის კოპირება, ციტირება და გამოქვეყნება დაშვებულია მხოლოდ ავტორისა და წყაროს (პოსტზე ლინკის) მითითებითა და ნებართვით. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Unported License.

___

Dwell, Jul-Aug 2006

Demisch Danant: Étienne Fermigier

Mobilier National

P.S.

ჩემი შესაფასებელი არაა, მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ ხელოვნების, ინოვაციის და დიზაინის დიდი დამფასებელი ვარ, სახელმწიფოს ასეთი ჩარევის მომხრე ვერ ვიქნები. და არც ის მგონია, რომ იმ შედეგის მიღწევა სხვა პირობებში შეუძლებელი იქნებოდა… საფრანგეთზე ვამბობ და ჰაერში უაზროდ გაფრენილ თანხებზე ვფიქრობ საქართველოში, სხვადასხვა აწარმოე საქართველოში და მსგავსი პროგრამების საფარქვეშ.

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.